Opbouw van gebergten

 

Leervragen:

(HAVO beantwoord ook de leervragen van VMBO-T, VWO van zowel VMBO-T als HAVO).

 

VMBO-T

• Hoe ontstaan gebergten?

• Wat heeft de beweging van platen met gebergtevorming te maken?

• Wat is het verschil tussen een jong en een oud gebergte?

• Hoe is het verschil tussen een jong en oud gebergte ontstaan?

• Hoe kun je op een afbeelding een jong of oud gebergte herkennen?

HAVO/VWO

• Wat is het verschil tussen sedimentgesteente en stollingsgesteente?

• Waar liggen de belangrijkste gebergten en laagvlakten van Europa?

• Waarom zijn jonge gebergten meestal hoog en oude gebergten meestal laag?

 

Opdracht A

Bekijk de video: West-Europa: bergen

Je krijgt van de expert een kaart van Europa.

1. Teken de belangrijkste gebergten uit Europa in op de kaart en schrijf de naam erbij. (ze worden allen in het filmpje genoemd.)

2. Wat is een ander woord voor een Gletsjer?

3. Wat doet een Gletsjer met een dallandschap?

4. Wat is betekende ook alweer platentektoniek? (Je mag de begrippenlijst gebruiken)

5. Hoe ontstaan bergen?

6. Waarom heeft Nederland geen bergen?

 

Opdracht B 

Bekijk de video: Gebergten jong en oud.

1. Hoe oud is een jong gebergte ongeveer?

2. Hoe herken je een jong gebergte?

3. Hoe herken je een oud gebergte?

4. Hoe komen fossielen van zeedieren hoog in de bergen terecht?

5. Teken een van de modellen over gebergtevorming over in je schrift.

6. Bekijk afbeelding 1. Welk gebergte is oud, en welke is jong? Leg je antwoord uit.

 

HAVO/VWO

1. Wat zijn geplooide lagen?

2. Hoe ontstaan die geplooide lagen in gebergte?

3. Je hebt de vorige les geleerd dat graniet alleen in de diepte kan worden gevormd. Hoe komt graniet aan de oppervlakte?

4. Plooien ontstaan alleen bij hoge temperatuur en hoge druk (anders breekt het gesteente). Waar denk je (dit staat niet in de video) dat plooien worden gevormd. Hoe komen de plooien dan aan het oppervlak terecht? 

 

Opdracht C 

1. Bekijk BB112B (GB216C). Wat is de titel van de kaart?

2. Tot welk plooiingsgebied hoort het Scandinavisch Hoogland (gebruik BB52/GB72)?

3. Bekijk BB112D (GB216E). Wanneer (hoe lang geleden) is het Scandinavisch Hoogland gevormd?

4. Is het Scandinavisch Hoogland een jong of een oud gebergte?

5. Bepaal op dezelfde wijze of de volgende gebergtes in Europa oud zijn of jong: Pyreneeën, Schotse Hooglanden, Franse Middengebergten (GB Jura).

 

Opdracht D (HAVO/VWO)

Bekijk de video: Plooiingsgebergte

1. Met hoeveel centimeter 'groeit' de Himalaya jaarlijks?

2. Wanneer ontstaan plooiingsgebergten?

3. Welk gesteente wordt als eerst geërodeerd?

4. Welk gesteente blijft over?

5. Op welke plaatgrens ligt de Himalaya?

 

Opdracht E (HAVO/VWO)

Je hebt in de vorige les geleerd dat door grote druk sedimentlagen in steen kunnen veranderen (sedimentgesteente). Zand wordt zo samengedrukt tot zandsteen. Je kan de sedimentlagen nog vaak in het gesteente herkennen. Steen kan ook ontstaan omdat vloeibaar gesteente stolt, bijvoorbeeld op de zeebodem. In het binnenste van de aarde kan ook gesteente worden gevormd. Magma koelt dan langzaam af in holtes of scheuren in de aardkorst. Omdat het magma heel langzaam afkoelt vormen er zich kristallen in het gesteente, je kan die herkennen aan de verschillend gekleurde vlekken. Dit dieptegesteente noemen we graniet. Wanneer gesteente door stollen wordt gevormd noem je dat stollingsgesteente. 

 

Bekijk de gesteenten A en B.

1. Welke steen is een sedimentgesteente en welk een stollingsgesteente?

2. Leg uit hoe je aan je antwoord bent gekomen.

3. Vraag aan je expert of hij of zij gesteente in de klas heeft liggen. Welke steen is sedimentgesteente en welke een stollingsgesteente?

 

Opdracht F (VWO)

Bekijk de afbeelding ;Van laagland tot hooggebergte.

Je kunt de hoogteligging onderverdelen in vier zone's. neem de vier zone's over in je schrift en schrijf er achter bij welke hoogten bij die zone horen.

 

Opdracht G (VWO)

In de natuur vind je de vreemdste gesteentes. Bekijk de afbeelding Hoodoo's maar eens goed.

Probeer met behulp van het internet hoe deze vorm is ontstaan. Gebruik zoveel begrippen uit de afgelopen lessen te gebruiken om dit geologisch verschijnsel te verklaren.

 

Huiswerk

20 minuten

Maak de opdrachten af die niet in de les zijn gelukt.

Geef met behulp van de vragen die je hebt gemaakt, antwoord op alle leervragen en schrijf de begrippen en de betekenis in je schrift

 

Nakijkblad